Zabawy rozwijające sprawność językową małego dziecka.

6 maja 2020

Tempo poznawania języka jest indywidualne dla każdego dziecka, natomiast od nas, dorosłych zależy, czy „ocean mowy”, który je otacza, będzie bardziej czy mniej przyjazny.

Wspólna zabawa z dzieckiem to czas, w którym świadomie można kształtować jego język – wprowadzać nowe słowa, przypominać te, które już znamy, budować poprawne zdania, rozmawiać – czyli pytać i odpowiadać. Od poziomu opanowania mowy zależy bardzo wiele,
a przede wszystkim powodzenie naszego malucha w jego własnej drodze życiowej.

Nie przegapmy tego czasu, który psychicznie i fizjologicznie natura przeznaczyła na rozwój mowy – bawmy się z dziećmi i bawiąc się -uczmy.

Poniżej kilka pomysłów na domowe zabawy z wykorzystaniem zabawek i książeczek
z dziecięcego pokoju, zwykłych dostępnych materiałów i przyborów.

KOLORY

Kolory niejednokrotnie przysparzają dzieciom wiele kłopotów. Podając nazwę koloru staraj się zawsze kojarzyć go z czymś, co dziecko zna ze swojego doświadczenia, np. „Twój sweter jest niebieski jak niebo”, „Te spodenki są zielone jak trawa”, itp. Konsekwentnie podawane porównania mocno „zapadają” w pamięć dziecka.
Dalszy wariant tej zabawy – tworzenie porównań, np.: „Zobacz, ten kubek ma taki sam kolor jak: woda, niebo, twoje oczy,… co jeszcze jest niebieskie?”

WIELKOŚĆ

Przy wyjaśnianiu pojęcia wielkości pomocne jest pokazywanie przedmiotów o kontrastujących ze sobą rozmiarach. Pamiętać trzeba, by rozwijać bazę pojęć, więc nie tylko nazwy cech: „mały-duży”, ale i określenia: „gruby-chudy”, „długi-krótki”, „szeroki-wąski”, itp.

PRZYIMKI

Ważne jest adekwatne używanie określeń przyimkowych: „na, nad, pod, za, przed, w, koło, obok, przy, między, przez” i innych. Aby właściwie zrozumieć znaczenie tych „małych” słów, trzeba rozpocząć od manipulacji przedmiotami, zabawkami, dopiero potem wprowadzić nazywanie ilustracji. Np.: „Lalka siedzi na krzesełku, a teraz pod krzesełkiem. Połóż ten samochód na biurku, a potem pod biurkiem.” Modelując użycie przyimków podawaj je po dwa naraz, aby nie dezorientować dziecka.

WYRAZY OKREŚLAJĄCE

Zadbaj o to, by Twoje dziecko miało okazję usłyszeć rozmaite słowa, nie staraj się nadmiernie upraszczać swojej mowy, pilnuj też innych dorosłych w otoczeniu dziecka. Używaj wielu określeń, np. znajomy sąsiad może być nie tylko „dobry”, ale i „miły, zabawny, uprzejmy, dowcipny, radosny, pomocny…” Nie wymagaj, by Twoje dziecko używało od razu takich samych słów, co Ty – stopień rozwoju mowy czynnej jest zawsze „z tyłu” za mową bierną. To jest prawidłowe – dziecko więcej słów rozumie, niż ich używa.

GRUPOWANIE SŁÓW

Wzbogacaj zakres słownictwa dziecka bawiąc się z nim w tworzenie grup wyrazów. Poproś o to, by dziecko wymieniło jak najwięcej rzeczy do ubrania, do jedzenia, do zabawy, potrzebnych do zrobienia czegoś, itp. Pomagaj w tej zabawie – to już wysoki etap klasyfikacji pojęć.
Dalszy wariant tej zabawy – tworzenie „plakatów”, „zeszytów-słowników” – można wycinać (np. z katalogów, czasopism) obrazki z takiej grupy tematycznej, naklejać, podpisywać, określać ich inne cechy – różnice i podobieństwa.

SZEREGOWANIE

Na oddzielnych karteczkach narysuj (bądź naklej wycięte z czasopism) ciąg sytuacji, np. rozwijający się kwiat, proces ubierania się dziecka, nakrywanie do stołu, itp. Poproś dziecko, by ułożyło karteczki we właściwej kolejności.

POŁÓW

Zgromadź obrazki przedmiotów, które utrwalają jakiś aspekt mowy (np. zaczynające się na tę samą głoskę, grupę tematyczną, ten sam kolor rzeczy,… itp.), przypnij do karteczek spinacze biurowe. Zrób „wędkę” z patyka, sznurka i magnesu i wybierzcie się na połów!


MEMORY – PARY OBRAZKÓW

Razem z dzieckiem stwórzcie „wycinankowe memory” – szukajcie obrazków przedmiotów, których nazwy zaczynają się na tę samą głoskę, naklejcie je na jednakowe kartoniki. Zabawa polega na tym, by odkrywać na zmianę po dwa obrazki, podawać ich nazwę, jeśli jest to para – należy się dodatkowa kolejka! Wygrywa ten, kto zbierze więcej par.

KRĘGLE

Ustaw różne przedmioty – np. zabawki, na wzór kręgli, na zmianę z dzieckiem toczcie piłką tak, by je zbijać. Przewrócony przedmiot trzeba nazwać, podać głoskę, którą słychać na początku, na końcu wyrazu, podzielić na sylaby, powiedzieć, czy w tym wyrazie słychać np. [s],[sz],[l]… Polecenia dotyczące funkcji słuchowych mogą być różne, zależnie od tego, co chcemy z dzieckiem utrwalić. Tutaj warto skontaktować się z logopedą-nawet telefonicznie.

SROCZKA – CZEGO BRAKUJE?

W tej grze można wykorzystać zarówno przedmioty, jak i obrazki. Układamy co najmniej trzy z nich w rzędzie przed dzieckiem, dziecko wymienia ich nazwy po kolei, zapamiętuje. Gdy dziecko zamyka oczy, zabieramy jeden przedmiot lub obrazek – zadaniem dziecka jest zgadniecie, czego tu brakuje. Sukcesywnie zwiększamy ilość elementów do zapamiętania.

TWORZYMY ZBIORY

Razem z dzieckiem tworzymy plakaty lub książeczkę obrazków dotyczącą głosek. Trenujemy umiejętność celowego wyszukiwania obrazków, klasyfikację pojęć, umiejętności manualne, jak: wycinanie, klejenie. Początkowo poziom wykonania może być niski – poprawiajmy, ale mniej więcej na poziomie wykonania dziecka, nie perfekcyjnie.

UKRYTY SKARB

Zmodyfikowana gra w „zimno-ciepło”. Na zmianę chowamy w pokoju jakiś przedmiot, druga osoba poszukuje go kierując się wskazówkami określającymi położenie się i orientowanie się w przestrzeni. Są to polecenia typu: „idź trzy kroki prosto, skręć w lewo, idź dwa kroki, wyciągnij rękę w górę na prawo”… itp.

PUZZLE

Obrysuj kontur dziecka na dużym szarym papierze, możecie potem pokolorować postać, która powstała. Trzeba nazwać części ciała. Teraz wycinamy powstały rysunek i tniemy go na kawałki. Dziecko ma za zadanie ułożyć siebie. Podobnie możemy stworzyć puzzle odrysowując mamę, tatę, kogoś innego…

KRAWIEC

Z papieru lub kartonu tworzymy „modele” ubrania i elementy ubiorów – mogą być wielkości takiej, jak dla lalki, mogą być rozmiaru dziecięcego. Kolorujemy je, malujemy (przydatne tu będą farby do malowania palcami). Potem dziecko musi te części ubrań „pozszywać” dużą igłą i włóczką lub sznurowadłem.

EMOCJE

Zróbmy kolekcję „minek” – narysowanych buź z różnymi wyrazami twarzy – zmęczenie, radość, smutek, złość, ogromna radość, płacz, obojętność, itp. Dziecko ma za zadanie nazwać ten nastrój, powiedzieć, kiedy się zdarza, naśladować – mimiką, ruchem całego ciała, głosem, narysowaniem znaczka dla takiej minki (np. dla płaczu – deszcz).

Rodzicu!
To Ty jesteś dla swojego dziecka najważniejszą osobą, autorytetem w każdej dziedzinie życia. Gdy tylko możesz – bądź z dzieckiem, baw się z nim, rozmawiaj, rysuj, układaj zabawki, czytaj lub opowiadaj bajki.Nie włączaj bajki video czy DVD, nie sadzaj go przed monitorem komputera.

„Ruchome obrazki” nie zastąpią Ciebie, wspólnej zabawy, rozmowy z Tobą!

Każda zabawa rozwija – myślenie, wyobraźnię, mowę czy umiejętności manipulacyjne.
Więc kiedy tylko jest to możliwe, BAW SIĘ ZE SWOIM DZIECKIEM!

Opracowała Ewa Adamczuk – logopeda Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Krasnymstawie  na podstawie literatury:
1. Maria Wilczek „Zapraszamy do zabawy”;
2. Linda Clark, Catherine Ireland „Uczymy się, aby mówić, mówimy, by się uczyć”,

3. opracowania Joanny Grabowskiej-Okraski, logopeda-neurologopeda klin., surdopedagog

Leave a reply
Bajeczki, które ćwiczą narządy artykulacyjneInformacja dotycząca obsługi klientów

Leave Your Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *